Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi (OMAD) ISSN: (Online) 2148-5704 (Print)

Yıl:2021 Cilt: 8  Sayı: 20  Alan: Dil / Language

Kaan YILMAZ, Ali Rıza TOSUN
LEHÇE-İ OSMÂNΒDE MÜVELLED OLARAK NİTELENEN KELİMELER, ss. 39-57
 
Osmanlı sözlükçülüğünde önemli bir yeri olan Lehçe-i Osmânî’de müvelled olarak nitelenen kelimeler daha önce de araştırmacıların dikkatini çekmiştir. Ancak bu kelimelerin sözlükte neden bu sıfatla anıldıkları, hangi yapısal özelliklerin bu yakıştırmada etkisi olduğu gibi konular araştırma konusu edilmemiştir. Bu çalışmada Lehçe-i Osmânî’deki müvelled külliyatının yapısal görünümlerine dayalı sınıflandırılması yapılarak bu kelimelerin Osmanlı Türkçesindeki yerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla öncelikle Lehçe-i Osmânî’nin ikinci baskısından derlenen müvelled kelimeler alfabetik olarak sıralanmıştır. Bu sıralamada varsa kelimelerin eş ve farklı yazımları da bir araya getirilmiştir. Özellikle Lehçe-i Osmânî’den önce yazılmış ve onun çağdaşı sayılabilecek sözlüklerle karşılaştırma yapılmıştır. Bu inceleme sonucunda ilgili kelimelerin ses, biçim, anlam ve yazım bakımından gösterdikleri gelişimler çerçevesinde bu nitelemeyle anılmaya layık görüldükleri anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Lehçe-i Osmânî, Müvellede, Osmanlı Türkçesi, Osmanlı Sözlükçülüğü

http://dx.doi.org/10.17822/omad.2021.181

The Words Described as Muvelled in Lehce-i Osmânî, pp. 39-57
 
In Lehce-i Osmânî, which has an important place in Ottoman lexicography, the words described as muvelled have attracted the attention of researchers before. However, issues such as why these words are referred to in the dictionary with this title, which structural features have an effect on this ascension have not been studied. In this study, it is aimed to determine the place of these words in Ottoman Turkish by making classification based on the structural appearances of the compiled words in Lehce-i Osmânî. For this purpose, first of all, the words compiled from the second edition of Lehce-i Osmânî are listed alphabetically. In this ranking, homonyms and different orthographies of the words, if any, are also combined. Comparisons were made with dictionaries that were written before the Lehce-i Osmânî and which can be regarded as its contemporary. As a result of this examination, it was understood that the relevant words were deemed worthy to be mentioned with this title within the framework of their development in terms of sound, form, meaning and spelling.

Keywords: Lehce-i Osmânî, Muvellede, Ottoman Turkish, Ottoman Lexicography

http://dx.doi.org/10.17822/omad.2021.181

Tam MetinDetay