Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi (OMAD) ISSN: (Online) 2148-5704 (Print)

Yıl:2020 Cilt: 7  Sayı: 18  Alan: Edebiyat / Literature

Abdulkadir KIZILTAŞ
KLASİK ŞERH GELENEĞİ: YÛNUS EDÎB VE ŞERH-İ DÎVÂN-I ŞEVKET İSİMLİ ESERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME, ss. 151-176
 
Klasik Türk edebiyatında şerh, literatürü oldukça zengin, müstakil bir telif türüdür. Edebiyatımızda Arapça, Farsça ve Türkçe olmak üzere üç farklı dilde yazılmış eserlere şerhler kaleme alınmıştır. Farsça eserlere yazılmış şerhlerde daha çok o dilde kalem oynatmış büyük ediplerin sanat anlayışlarını, eserlerindeki derin manaları ve mazmunları okuyucuya bildirme, açma kaygısı olduğu görülmektedir. XVIII. yüzyıl şarihlerinden Yûnus Edîb’in Şerh-i Dîvân-ı Şevket isimli eseri de bu kaygıyla kaleme alınmıştır. Tek nüsha ve 373 varak olan eserin, yazı biçimi taliktir. Müellif hattı olduğunu düşündüğümüz nüsha, Şevket-i Buhârî gazellerinin şerhinden oluşmaktadır. Makalenin birinci bölümünde “şerh” mefhumunun tarifi, şerh metinlerinin amacı ve yazım sebebi, Türk edebiyatında şerh ve şerh metinlerinin neşri gibi genel konular ele alınmıştır. İkinci bölümde kaynaklarda hakkında hiçbir bilgiye tesadüf edemediğimiz şarih Yûnus Edîb’in hayatı, edebî şahsiyeti ve eserleri, Şerh-i Dîvân-ı Şevket’ten istihraç edilerek yazılmaya çalışılmıştır. Şerh-i Dîvân-ı Şevket’in incelemesine ayırdığımız üçuncü bölümde eser ayrıntılı bir şekilde tahlile tabi tutulmuştur. Şerhin sebeb-i teşrihi, metodu ve yaklaşımı izah edildi, şerhte geçen ayet ve hadis iktibasları, atasözü ve deyimler, tazminler ve şerhin birtakım imla hususiyetleri metinden örneklerle ele alınıp değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Şerh, Şerh-i Dîvân-ı Şevket, Sebk-i Hindi, Yûnus Edîb

http://dx.doi.org/10.17822/omad.2020.152

Classical Sharh Tradition: A Review on Yunus Edip and His Work Called Sharh of Shewket Diwan, pp. 151-176
 
In the classical Turkish literature, annotation is an autonomous copyrighted type. In our literature, annotations were written on works in three different languages such as Arabic, Persian, and Turkish. In the annotations written in Persian works, it is seen that the great man of the letter who wrote in that language had the anxiety to inform the reader about their art understanding, their deep meaning in their works, and the poetic theme. . Yûnus Edîb is one of the XVIII century commentaries, and his work Şerh-i Dîvân-ı Şevket which is the subject of our study, is a single copy with 373 leaves and the writing form is talik. The copy, which we think is a manuscript, consists of the commentary of Şevket-i Buhârî ghazals. In the first part of our article, general topics such as the description of the concept of “commentary”, the purpose of the commentary, and the reason for the writing, and the publication of commentary and commentary texts in Turkish literature are discussed. In the second part, the life, literary personality, and works of the Commentator Yûnus Edîb, whom we have no information in the sources, are tried to be written inferring from Şerh-i Dîvân-ı Şevket. In the third chapter, which we devoted to the examination of Şerh-i Dîvân-ı Şevket, the work was analyzed in detail. The reason for dissection, method, and the approach of the annotator are explained, the verse and hadith quotations, proverbs and idioms, compensations, and some spelling characteristics of the commentary have been reviewed and evaluated with examples from the text.

Keywords: Sharh, Sharh of Shewket Diwan, India’s Genre, Yûnus Edîb

http://dx.doi.org/10.17822/omad.2020.152

Tam MetinDetay