Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi (OMAD) ISSN: (Online) 2148-5704 (Print)

Yıl:2020 Cilt: 7  Sayı: 18  Alan: Tarih / History

Ahmet YAŞAR
18. YÜZYIL OSMANLI İSTANBUL’UNDA HAMAM TELLAKLARI ÜZERİNDE İKTİDARIN GÖZETİMİ, ss. 405-417
 
1730 isyanı sonrasında, Arnavut taifesi siyasi iktidar tarafından kamu düzensizliğinin ve artan şehir şiddetinin müsebbibi olarak görüldüler. Osmanlı başkentinde Arnavut taifesinin önemli bir kesimini oluşturan hamam tellaklarının 1731’den başlayarak sayımları yapıldı ve işe giriş ve çıkışlarının takip edilmesi sağlandı. İsyan sonrasının gergin ortamında bir tür Arnavut kovuşturması olarak başlayan hamam çalışanları üzerindeki gözetim, Osmanlı kefalet sisteminin parçası olarak sonraki dönemlerde de devam etmiştir. 1731’den 1822’ye dek uzanan süreçte İstanbul erkek hamamlarında çalışan tellak ve natırlar sayılmışlar, isim ve resimleriyle deftere kaydedilmişler ve kefalet yoluyla sisteminin bir parçası hâline getirilmişlerdir. Bu makale 1730 isyanı sonrasında İstanbul hamamlarındaki Arnavut tellakların kontrol edilmesine dönük fermanın 1731-32-35, 1752, 1792 ve 1822 tarihlerindeki yoklamalarda izini sürmektedir. Ayrıca siyasi iktidarın bu yoklamalarla geliştirdiği gözetim mekanizmasının mahiyetini tartışmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: 1730 İsyanı, İstanbul, Arnavut tellaklar, Hamam, Denetleme, Yoklama Defterleri

http://dx.doi.org/10.17822/omad.2020.164

State Inspection over Hammam Tellaks in the 18th Century Ottoman Istanbul, pp. 405-417
 
After the 1730 rebellion, the Albanians were perceived as the cause of public disorder and of increasing urban violence by the political power. In this manner, in the Ottoman capital, hammam tellaks, which constitute an important part of the Albanians were officially monitored and registered starting from 1731, and their entry and exit were followed up. The supervision of the hammam employees, which started as a kind of Albanian investigation in the tense atmosphere after the rebellion, continued in the following periods as part of the Ottoman kefalet system. In the period from 1731 to 1822, the tellaks and natırs working in the men’s baths of Istanbul were counted, recorded with their names and physical appearance, and made into a part of the system through kefalet. This paper aims to examine the state inspection over the Albanian tellaks operated in Istanbul hammams by looking through the hammam registers in 1731-32-35, 1752, 1792 and 1822, and to follow the results of the imperial decree issued after the rebellion of 1730. It also aims to discuss the nature of the surveillance mechanism that political power develops with these registrations.

Keywords: The 1730 Rebellion, Istanbul, Albanian tellaks, Hammam, Supervision, Survey Registers

http://dx.doi.org/10.17822/omad.2020.164

Tam MetinDetay